การวิจัยและพัฒนา เป็นภารกิจสำคัญควบคู่ไปกับการสอนของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี โดยมีสถาบันวิจัยและพัฒนา เป็นหน่วยงานดูแลดำเนินการ และประสานกิจกรรมด้านการวิจัยของมหาวิทยาลัย นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารียังจัดให้มีสถานวิจัยในแต่ละสำนักวิชามีหน้าที่ดูแลการวิจัยของคณาจารย์ในสำนักวิชาและประสานการวิจัยกับสถาบันวิจัยและพัฒนา ซึ่งเป็นสิ่งที่แตกต่างจากสถาบันการศึกษาอื่นที่มีอยู่ ในการดำเนินการวิจัยของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี มุ่งเน้นให้การสนับสนุนวิจัยและพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในระดับประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการพัฒนาอุตสาหกรรมที่ใช้เทคโนโลยีชั้นสูง แบ่งเป็น 2 ลักษณะดังนี้
     1. การวิจัยและพัฒนาเฉพาะด้านหรือสาขา ซึ่งดำเนินการโดยสถานวิจัย มหาวิทยาลัยได้ดำเนินการวิจัยในสาขาวิชาต่าง ๆ ได้แก่ สาขาทางด้านวิศวกรรมศาสตร์ สาขาทางด้านเทคโนโลยีการเกษตร สาขาทางด้านวิทยาศาสตร์ และสาขาทางด้านเทคโนโลยีสังคม
     2. การวิจัยและพัฒนาในลักษณะสหวิทยาการ ซึ่งต้องใช้ความรู้ความชำนาญในศาสตร์หลายสาขา ซึ่งจะดำเนินการโดยสถาบัน วิจัยและพัฒนา
     มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี จัดสรรงบประมาณเพื่อการวิจัยให้กับสำนักวิชาต่าง ๆ รวมทั้งงบประมาณที่ได้รับการอุดหนุนจากรัฐบาลและแห่งเงินทุนภายนอก รวมทั้งสิ้น 132 .639 ล้านบาท เช่น 
     โครงการจัดการธาตุอาหารพืชเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพขององุ่น
     โครงการจัดการธาตุอาหาร น้ำ และฮอร์โมน เพื่อการติดผล การเพิ่มผลผลิต และควบคุมคุณภาพของมะม่วงหิมพานต์
     โครงการการผลิตกระแสไฟฟ้าราคาถูกโดยระบบปล่องลมแดด: การศึกษาเชิงตัวเลข
     โครงการพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการเพาะเห็ดหอมระบบอุตสาหกรรม
     โครงการปรับปรุงพันธุ์ถั่วเขียวและถั่วเหลือง
     โครงการต้นแบบสื่อการสอนสำหรับวิชาเคมีอินทรีย์

การเผยแพร่ผลงานวิจัย
     ดำเนินการในหลายรูปแบบ เช่น รายงานผลการวิจัย บทความปริทรรศน์ บทความพิเศษอื่น ๆ ของคณาจารย์และนักเขียนภายนอกสื่อสิ่งพิมพ์ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีใช้เป็นสื่อเผยแพร่ผลงานวิจัยได้แก่ วารสารเทคโนโลยีสุรนารี เป็นวารสารพิมพ์เผยแพร่ผลงานทางวิชาการด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของมหาวิทยาลัย สถาบันการศึกษาอื่น และหน่วยงานอื่น ๆ ทั่วประเทศ โดยจัดพิมพ์เป็นราย 3 เดือน
     ประเภทผลงานที่ตีพิมพ์ในวารสารประกอบด้วย งานวิจัย บทความ และความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นอกจากนี้ยังมีการเผยแพร่บทความวิจัยทางวิทยุกระจายเสียง โทรทัศน์ และอินเทอร์เน็ต

การวิจัยสถาบัน
     มหาวิทยาลัยได้ดำเนินการวิจัยสถาบันเพื่อนำผลการวิจัยไปใช้ในการบริหาร วางแผน และปรับปรุงการปฏิบัติงานด้านต่าง ๆ ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยได้ดำเนินการตั้งแต่ปีงบประมาณ 2540 ตัวอย่างโครงการวิจัยสถาบันที่ดำเนินการแล้วเสร็จ มีดังนี้
     - สาเหตุการสละสิทธิ์การเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีของนักศึกษาประเภทโควตา รุ่นปีการศึกษา 2540 และ 2542
     - การศึกษาเปรียบเทียบสัมฤทธิผลของการรับนักศึกษาด้วยวิธีการให้โควตาและการสอบคัดเลือก รุ่นปีการศึกษา 2536 2537 และ 2538
     - การติดตามผลบัณฑิตของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี รุ่นปีการศึกษา 2539

     เวปไซต์สถาบันวิจัยและพัฒนา มทส