ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วม

ตารางแสดง ตัวแปรหลักและตัวแปรย่อยหรือองค์ประกอบที่ใช้ในการวิเคราะห์

ตัวแปรหลัก

องค์ประกอบ

1. คุณลักษณะด้านคุณธรรมของผู้นำ

  • - การเป็นที่พึ่งให้กับคนในชุมชน
  • - น่าเคารพ ศรัทธา
  • - มีความน่าเชื่อถือ
  • - เสียสละ มีคุณธรรม

2. คุณสมบัติด้านความสามารถของผู้นำ

  • - กล้าตัดสินใจ
  • - มีความสนใจที่จะแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น
  • - กระตุ้นให้ชาวบ้านมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหา
  • - มีศักยภาพในการวิเคราะห์ปัญหาและแนวทางแก้ไข
  • - รู้จักแหล่งขอความช่วยเหลือ
  • - รับฟังความคิดเห็นของสมาชิก
  • - ทำงานอย่างซื่อสัตย์
  • - มีความรับผิดชอบ

3. การให้คุณค่าทางสังคมของสมาชิก

  • - ให้คุณค่าระบบอาวุโส
  • - ให้ความสำคัญกับระบบเครือญาติ
  • - ให้ความสำคัญต่อสิทธิชุมชน
  • - เห็นคุณค่าภูมิปัญญาท้องถิ่น

4. ความตระหนักของสมาชิก

  • - จิตสำนึกรักท้องถิ่น
  • - ภาคภูมิใจในท้องถิ่น
  • - สำนึกความเป็นเจ้าของทรัพยากร
  • - ตระหนักถึงปัญหาหรือการได้รับผลกระทบร่วมกัน
  • - ต้องการให้ชุมชนมีสภาพแวดล้อมที่ดี

5. ความใส่ใจในกิจกรรมของชุมชน

  • - สนใจรับรู้ข้อมูลข่าวสารด้านต่างๆ
  • - มีความรู้ความเข้าใจต่อความสำคัญของกิจกรรมต่างๆ ที่จัดขึ้นในชุมชน
  • - มีความพร้อมในการเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ในชุมชน เช่น มีเวลา มีความสนใจ มีความตั้งใจ

6. ความเข้มแข็งของชุมชน

  • - เข้าร่วมทำกิจกรรมสาธารณะของหมู่บ้าน
  • - สามัคคีทั้งในระดับหมู่บ้านและครัวเรือน
  • - แสดงความคิดเห็นเพื่อประโยชน์ของชุมชน
  • - ประชาคมเพื่อค้นหาและแก้ไขปัญหา
  • - การจัดกิจกรรมเรียนรู้ในชุมชน
  • - จัดทำแผนชุมชน
  • - สมาชิกชุมชนมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่
  • - กรรมการหมู่บ้าน/ชุมชนรับผิดชอบขยันขันแข็ง

7. การได้รับการสนับสนุนและการยอมรับ

  • - ได้รับการสนับสนุนเงินทุน
  • - ได้รับการสนับสนุนข้อมูลข่าวสาร
  • - พาไปศึกษาดูงานต่างท้องถิ่น
  • - เข้าร่วมกิจกรรมสาธิต/อบรม
  • - ได้รับการยอมรับจากหน่วยงานภาครัฐ
  • ได้รับการยอมรับจากชุมชนอื่นๆ

 

@ ผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

จากการสัมภาษณ์เจาะลึกผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และผู้รู้ในชุมชนสามารถสรุปปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ได้ดังนี้

1. ปัจจัยภายในชุมชน

คุณสมบัติของผู้นำชุมชน การมีส่วนร่วมของชุมชนจะมากหรือน้อยนั้นส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของผู้นำชุมชน ซึ่งผู้นำชุมชนที่เป็นลักษณะเอื้อให้เกิดากรมีส่วนร่วมของชุมชนมีดังนี้

   1. เข้าถึง รู้ปัญหาของหมู่บ้านเข้าใจความต้องการของลูกบ้าน
   2. มีความสนใจในงาน
   3. มีความสามารถ มีศักยภาพ
   4. เป็นจุดรวมของชาวบ้าน
   5. เห็นความสำคัญของปัญหาเรื่องการจัดการน้ำ
   6. มีคุณธรรม
   7. มีความซื่อสัตย์ เสียสละ

คุณสมบัติของสมาชิกชุมชนที่มีความสำคัญต่อการมีส่วนร่วมคือ

   1. ความตระหนักในปัญหา ความเดือดร้อนที่อาจจะเกิดขึ้นจากทรัพยากรน้ำขาดแคลน เน่าเสีย
   2. เห็นคุณค่าความสำคัญของทรัพยากรน้ำ
   3. มีความเสียสละ มีจิตสาธารณะหรือจิตอาสา
   4. มีความรู้ ความเข้าใจเรื่องการจัดการน้ำที่ดี ที่ถูกต้อง
   5. ความเข้าใจในกิจกรรมของชุมชน
   6. การประกอบอาชีพ อาชีพที่แตกต่างกันย่อมีผลตอการมีส่วนร่วม โดยเห็นว่าอาชีพรับจ้างเป็นอาชีพที่ทำให้สมาชิกไม่ค่อยมีเวลาว่างเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรม และผู้ที่มีอาชีพไม่เกี่ยวข้องกับแม่น้ำลำคลอง โอกาสเห็นประโยชน์ เห็นความสำคัญของน้ำก็มีน้อยลง
   7. การให้ความสำคัญ ให้ความเคารพผู้ใหญ่ ผู้อาวุโสในชุมชน
   8. การเห็นคุณค่าของชุมชน

ความเข้มแข็งของชุมชน ประกอบด้วย

   1. ความสามัคคีกันทั้งในระดับหมู่บ้านกันเอง สามัคคีกันระชาวบ้านกับหน่วยงานท้องถิ่น
   2. มีการรวมกลุ่ม
   3. ร่วมกันจัดทำแผนชุมชน
   4. สมาชิกรู้บทบาทหน้าที่ และให้ความร่วมมืออย่างพร้อมเพรียง
   5. สร้างกฏเกณฑ์เรื่องการมีส่วนร่วมในกิจกรรมเป็นเป็นประเพณีปฏิบัติ
   6. ความต่อเนื่องของการรณรงค์ ประชาสัมพันธ์
   7. มีประเพณีอันดีงาม กฎหมู่บ้าน

2. ปัจจัยภายนอก

การได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอกชุมชน ประกอบด้วย
    1. งบประมาณสนับสนุน
    2. การสนับสนุนข้อมูลข่าวสารทางวิชาการ

จากผลการศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ พบว่า ผลที่ได้มีความสอดคล้องกัน สามารถสรุปได้ว่าปัจจัยต่อไปนี้ ได้แก่ คุณธรรมของผู้นำ ความสามารถของผู้นำ การให้คุณค่าทางสังคมของสมาชิกชุมชน ความตระหนักของสมาชิกชุมชน ความใส่ใจในกิจกรรมของชุมชน ความเข้มแข็งของชุมชน และการได้รับการสนับสนุนและได้รับการยอมรับจากหน่วยงานและชุมชนอื่นๆ เป็นปัจจัยที่มีอิทิพลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชนทั้งลุ่มน้ำลำตะคอง ห้วยทับทัน และในภาพรวมของพื้นที่ศึกษา ดังรูปที่ 1

รูปที่ 1 สรุปปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและป่าต้นน้ำในพื้นที่ศึกษา